27 Σεπτεμβρίου 1831: Η δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια
Το πρωινό της 27ης Σεπτεμβρίου 1831 (9 Οκτωβρίου με το νέο ημερολόγιο), έξω από τον ναό του Αγίου Σπυρίδωνος στο Ναύπλιο, έλαβε χώρα η πλέον καθοριστική πολιτική δολοφονία της νεότερης Ελλάδας. Ο θανάσιμος τραυματισμός του πρώτου Κυβερνήτη, Ιωάννη Καποδίστρια, από τον Κωνσταντίνο και τον Γεώργιο Μαυρομιχάλη, δεν υπήρξε απλώς η κορύφωση μιας παραδοσιακής μανιάτικης βεντέτας. Στη σύγχρονη ιστοριογραφική ανάλυση, καταγράφεται ως η βίαιη σύγκρουση δύο ασύμβατων μοντέλων εξουσίας: του δυτικού συγκεντρωτικού κράτους και των παραδοσιακών τοπικών ελίτ.
Φορέας της ευρωπαϊκής πεφωτισμένης δεσποτείας, ο Καποδίστριας επεδίωξε τη δημιουργία ενός ορθολογικού κρατικού μηχανισμού. Αυτό προϋπέθετε την καθιέρωση ενιαίας φορολογικής αρχής, τη συγκρότηση τακτικού στρατού, την κατάργηση των προεπαναστατικών φορολογικών και διοικητικών προνομίων.

Αυτή η προσπάθεια αποδιάρθρωσης των παραδοσιακών δικτύων εξουσίας συσπείρωσε ετερόκλητα συμφέροντα. Οι κοτζαμπάσηδες της Πελοποννήσου, οι Υδραίοι πλοιοκτήτες και οι φατρίες της Μάνης αντιλήφθηκαν την επιβολή του κράτους δικαίου ως αυθαίρετη αποστέρηση των κεκτημένων τους. Ο εγκλεισμός του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη στις φυλακές του Ιτς Καλέ μετατόπισε την πολιτική αντιπαράθεση στο αξιακό πλαίσιο της προσωπικής και οικογενειακής τιμής, νομιμοποιώντας ηθικά την πράξη των δολοφόνων στα μάτια της φατρίας τους.
Η εσωτερική κρίση περιπλέχθηκε μοιραία με τα στρατηγικά συμφέροντα των Μεγάλων Δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Η πρώην θητεία του Καποδίστρια στο ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών τροφοδοτούσε διαρκώς τη δυσπιστία της Μεγάλης Βρετανίας και της Γαλλίας. Το Foreign Office αντιμετώπιζε τη συγκεντρωτική του διακυβέρνηση ως προγεφύρωμα της τσαρικής επιρροής. Η ανεκτική, ενίοτε και ενθαρρυντική, στάση των δυτικών διπλωματών προς τους εξεγερμένους της Ύδρας και της Μάνης αποδυνάμωσε την εξουσία του Κυβερνήτη, οξύνοντας την εσωτερική πόλωση.

Ο θάνατος του Καποδίστρια ανέκοψε βίαια τις μεταρρυθμίσεις στη δημόσια διοίκηση, την εκπαίδευση και την αγροτική πολιτική. Το πολιτικό κενό οδήγησε σε παρατεταμένη αναρχία και εμφύλιο σπαραγμό, εκμηδενίζοντας τη δυνατότητα αυτόνομης πολιτειακής εξέλιξης. Τελικά, η κρίση νομιμοποίησης άνοιξε τον δρόμο για την άμεση κηδεμονία των Προστατίδων Δυνάμεων και την επιβολή της απόλυτης βαυαρικής μοναρχίας μέσω της Συνθήκης του Λονδίνου (1832).
